દાણલીલા
=======================================================================
(રાધા અને ગોવાલણીઓ જયારે મહિ ( ગોરસ ) વેચવા મથુરામાં
જાય છે ત્યારે કૃષ્ણ દાણ ( વેરો= ટેકસ) માંગે છે. આ સમયે બંને
વચ્ચે જે સંવાદ થાય છે. તેને ” દાણલીલા” કહેવાય છે.)
===========================================================================
પદ ….. પહેલું…(૧)
============================================================================
રાધા=પાલવડો મારો મેલો મોહનજી, મારગડે મને જવા દો,
આવતાં આપીશ દાણ તમારા, મહિ મારાં વેચવા દો.
કૃષ્ણ =વેચંતા તને કોણ ખાળે છે, સાંભળ ને રાધે પ્યારી,
દાણ ગોરસનું દે ને અબળા, વે’લી થાને વ્રજનારી .
રાધા=નારી કહીને ના રે બોલાવીશ, છાનો રે ને છોગાળા,
કઠણ રાજ છે કંસ જ રાયનું, ગૌ ચારન્તા ગોવાળા.
કૃષ્ણ=હું રે ગોવાળિયોને તું રે ગોવાલણ,ફરી ગમે તો આવજે,
કંસ સરીખા હિમાયતી ને, સાથે તેડી લાવજે.
રાધા=તેડી રે લાવું દ્યો મને જવા, રોકી રહ્યા છો વ્રજનારી,
”રઘનાથ”ના સ્વામી શામળિયા,ઘેલા દિશો છો ગિરધારી.
===============================================================================
પદ …… બીજું ……(૨)
===============================================================================
કૃષ્ણ=ઘેલો છું પણ દાણ ના મુકું, દોક્લડો એકેય ઓછો,
ગિરધારીએ ગોકુલ વસાવ્યું, ઇન્દ્ર કરતા કૃષ્ણ મોટો.
રાધા=મોટો છું ત્યારે મથુરા મેલી, અડધી રાતે શીદ આવ્યો,
પર ઘેર રહીને પેટ જ ભરતો, દાણી કોણે કહેવડાવ્યો.
કૃષ્ણ=વાંકા બોલી વાર જ કરે છે, કે’તો હૈયાનો હાર તોડું,
દાણ દહીનું દે ને અબળા, નહિ તો માથાનું માટ ફોડું.
રાધા=હાર ન તૂટે ને માટ ન ફૂટે, ન્યાય નગરમાં પુછાશે,
”રઘુનાથ”ના સ્વામી શામળિયા, કહો ગોકુળ કેમ રહેવાશે.
==============================================================================
=
પદ…..ત્રીજું…..(૩)
===============================================================================
કૃષ્ણ=ગોકુળ રહો કે જાઓ અત્યારે, દાણ દહીનું નહિ મેલું,
ચીર હર્યા તે ગયા છો વિસરી, કામિની કારણ પેલું.
રાધા=નંદ તણે ઘેર નવ લખ ગાયો, નો’તું તે ધન ફાવ્યું છે,
માતા તારી મહિ વેચંતી, હમણાં રાજ આવ્યું છે.
કૃષ્ણ=હમણાં હમણાં કરતી રહેજે, મેણાં દેતી મહિયારી,
ધુતપણામાં તું છે ધુતારી, ને ઠગપણામાં ઠગારી.
રાધા=તું રે ઠગારો તારી માનો પાળેલો,માને મેણાં દેવડાવે.
“રઘુનાથ”ના સ્વામી શામળિયા, ઝાઝું તે શું કહેવડાવે.
===========================================================================
પદ…. ચોથું…….(૪)
===========================================================================
કૃષ્ણ= કહ્યા પ્રમાણે કરતી નથી ને, તું મોઢું નથી રાખતી,
અમે છીએ મોટા રાજા મા’રાજા,અમને નથી ઓળખતી.
રાધા= ઓળખું છું તું આવ્યો નાશી, મહાવનમાં તું છાનો છું,
જાદવ કુળમાં જન્મ જ તારો, નંદ તણે ઘેર નાનો છું.
કૃષ્ણ= માતા જશોદા બડા બડભાગી,તેના છીએ અમે અધિકારી,
મોટા મુનીવર મર્મ ના જાણે, ગોકુળ વસીએ ગૌચારી .
રાધા= ગૌચારી ને ગોપી ઘેર વળતા, અમને તમે ઓધાર્યા,
“રઘુનાથ”ના સ્વામી શામળિયા,તમે જીત્યાં ને અમે હાર્યાં
================================================================================
(આ દાણલીલાના ચારેય પદ શ્રી રઘુનાથજી એ રચેલા છે.)
સ્વ. રઘુનાથ બ્રહ્મભટ્ટ નડિયાદના વતની હતા.. જુના બ્લેક અને વાઇટમાં
” મોગલે આઝમ “ માં“મોહે પનઘટ પે નંદલાલ છેદ ગયો રે “ ગીત છે.
તે અસલમાં આ રઘુનાથજી દ્વારા રચાયેલું હતું.
જોકે નામાવલીમાં તેમને ભુલાવી દેવાયા છે.
================================================================================
સંકલન ====== સ્વપ્ન જેસરવાકર…… ( ગોવિંદ પટેલ }
દાણલીલા == રઘુનાથ ====
–
Thank You,
Govind Patel
Swapnajesarvakar
