“સદગુરુ” – ડોકટર. જીતેન્દ્ર મુળશંકર ત્રિવેદી

Standard

સદગુરુ મળતાં ભવસાગર માંહી કોઈ નથી ડુબ્યું રે.
સદગુરુ જેનો ઝાલે હાથ તેનું ભાગ્ય ખુલ્યું રે.

સદગુરુ શીષ્ય તણા યમદેવ હું’ને મારી હરખી રે,
સદગુરુ શીખવે અમરતાની રીત નચિકેતા સરખી રે.

સદગુરુ શરણું સંશય સબ-હરણું મહાસુખ કરણું રે,
સદગુરુ કરુણા થકી દુ:ખ પહાડ બની જાય તરણું રે.

સદગુરુ કરશે કૃપાદ્રષ્ટિ જયારે પ્રભુ મળશે ત્યારે રે,
સદગુરુ સંગ વિનાની નાવ ડુબી જશે આરે રે.

ડોકટર. જીતેન્દ્ર મુળશંકર ત્રિવેદી

ગુરુપુર્ણીમા ના દિવસે માતા પિતા ને સદગુરુના ચરણોમાં પ્રણામ સાથે….

21 responses »

  1. ગુરુ- શિષ્યની અદભૂત પરંપરા
    Jump to Comments

    સદગુરુમાં સાચી શ્રધ્ધા હોય એટલે આપણો અંતરંગ વિકાસ સહેલાઈથી થવા લાગે છે. ગુરુ એક અથવા બીજી રીતે આપણને મદદરૂપ થાય છે. ગુરુ તૈયાર નથી હોતા તો પણ પરમાત્માની પરમ પ્રબળ સનાતની શક્તિ એમના માધ્યમ દ્વારા કે અન્ય રીતે આપણી આકાંક્ષાને સંતોષીને આપણને આગળ વધારે છે.

    ગુરુ દ્રોણાચાર્યે એકલવ્યનો શિષ્ય તરીકે સ્વીકાર ના કર્યો પરંતુ એકલવ્યે એમને સદગુરુ તરીકે સ્વીકારી લીધા. એમની માટીની મૂર્તિ બનાવીને શ્રધ્ધાભક્તિપૂર્વકના પ્રયોગો પ્રારંભ્યા. તો પરિણામે એ પરમ ધનુર્વિદ, અસ્ત્રશસ્ત્ર વિશારદ બની ગયો. સંત કબીરે રામાનંદની અનિચ્છા હોવા છતાં એમનામાં ગુરુભાવ રાખ્યો. અખાએ કાશીના પ્રજ્ઞાચક્ષુ સ્વામીને સાચા દિલથી સદગુરુ તરીકે, પોતાને અપનાવવામાં ના આવવા છતાં પણ, સ્વીકારી લીધા. તો એનું પરિણામ કેટલું બધું આશ્ચર્યકારક અને ચમત્કારિક આવ્યું ! એવી રીતે આપણે પણ સદગુરુ પ્રત્યેની શ્રધ્ધાથી પ્રેરાઈને અસાધારણ પ્રગતિ કરી શકીએ. શરત એ જ છે કે આપણે સદગુરુને સંપૂર્ણપણે સ્વીકારી લેવા જોઈએ. એના સિવાય બીજું કશું જ ના બની શકે.

    એકવાર અમીર ખુસરો બાદશાહ સાથે બંગાળના પ્રવાસે ગયા હતાં. ત્યાં તેમને પોતાના ગુરુ નીઝામુદ્દીન સાહેબના અવસાનના સમાચાર મળ્યા. તેથી તેમણે બાદશાહ પાસે તુરત દિલ્હી જવાની રજા માંગી.બાદશાહે તેમને રજા ન આપી. એક પળનો પણ વિચાર કર્યા વગર તેમણે બાદશાહને સંભળાવી દીધું,
    “ હું આ જ પળથી આપની નોકરીમાંથી મુક્ત થાઉં છું.”
    અને બાદશાહની ઉંચા પગારની વગદાર નોકરી ત્યાગી તેઓ દિલ્હી પહોંચી ગયા. પણ ત્યારે તો ગુરુને દફનાવી દેવામાં આવ્યા હતાં.એટલે ગુરુની કબર પાસે તેઓ ખુબ રડ્યા. રડતા રડતા તેઓ મૂર્છિત થઈ ગયા. ભાનમાં આવ્યા ત્યારે સૌ પ્રથમ કાર્ય તેમણે પોતાની સમગ્ર મિલકત ગુરુના નામે ગરીબોને વહેચી દેવાનું કર્યું .અને કાળા વસ્ત્રો ધારણ કરી ગુરુની મઝારની ખિદમતમા લાગી ગયા. ગુરુની મઝાર પર આખી ઝીન્દગી તે એક જ સાખી ગાતા રહ્યા,
    “ ગોરી સોએ સેજ પર, મુખ પર ડાલે ખેસ
    ચલ ખુસરો ઘર અપને , સાંજ ભઈ ચહું દેશ”
    અર્થાત ગુરુના અવસાનથી જીવનની સંધ્યા થઈ ગઈ છે. જીવન અંધકારમય થઈ ગયું છે. બસ હવેતો ઉપરવાળાના ઘરે જવાનો સમય પાકી ગયો છે.
    આ જ સાખી રટતાં રટતા તેઓ આ ફાની દુનિયા છોડી ચાલ્યાગયા અને ગુરુ- શિષ્યની અદભૂત પરંપરા એક મિશાલ તરીકે આપણા સૌ માટે મુકતા ગયા..

    This is From http://niravrave.wordpress.com/2010/07/25/%e0%aa%97%e0%ab%81%e0%aa%b0%e0%ab%81-%e0%aa%b6%e0%aa%bf%e0%aa%b7%e0%ab%8d%e0%aa%af%e0%aa%a8%e0%ab%80-%e0%aa%85%e0%aa%a6%e0%aa%ad%e0%ab%82%e0%aa%a4-%e0%aa%aa%e0%aa%b0%e0%aa%82%e0%aa%aa%e0%aa%b0/

  2. Suresh Jani Reflects on Guru…

    ગુરુ બિન કૌન બતાવે વાટ
    ગુરુ ગોવિદ દોનોં ખડે, કિસકો લાગું પાય
    બલિહારી ગુરુદેવકી , ગોવિંદ દિયો બતાય.
    ગુરુનું મહાત્મ્ય. ગુરુની જરૂર. નિઃશંક. એમાં શંકાને કોઈ સ્થાન જ નથી. કશું આવડતું ન હોય; ત્યારે કો’કની પાસેથી જ એ શિખાય. ગુરુ તો જોઈએ જ. ડગલે ને પગલે જોઈએ.
    જન્મ્યા ત્યારે સાવ અસહાય હતા. દરેક કામ માટે બીજાનો સહારો જોઈએ. એ વિના જીવન આગળ ન ધપે. ડગલે ને પગલે અસહાયતા.
    જેમ જેમ જીવન સફર આગળ ધપતી ગઈ; તેમ તેમ શિખતા ગયા. ડગુમગુ ચાલતાં ચાલતાં દોડતા થઈ ગયા. નવું નવું ભણતા ગયા. મા, બાપ, ભાઈ, બહેન, સગાં, વહાલાં, શાળામાં શિક્ષકો, મિત્રો, સહાધ્યાયીઓ – એ સૌ આપણા ગુરુઓ.. અરે! દુશ્મનો, પ્રતિસ્પર્ધીઓ, દ્વેશ કરનારાઓ – એમની પાસેથી પણ શિખતા ગયા. કેમ બીજાથી આગળ નિકળી જવું; કેમ બીજાને પછાડી દેવા; કેમ બીજા આગળ નિકળી જાય છે; તેનો અભ્યાસ કરવો. ભૂતકાળમાં થયેલી આપણી ભૂલો. ફરી એનું પુનરાવર્તન ન થાય. એમ આ બધાંથી આપણે શિખતા ગયા. જેને શિખવુ જ ન હોય; તેને કોઈ શિખવી ન શકે.
    આમ આપણા સૌથી મોટા ગુરુ તો આપણે પોતે. જાત અનુભવથી, અનુકરણથી, કલ્પનાના ઘોડા દોડાવીને, શિખતા ગયા અને આ બધાંના પ્રતાપે આપણે આપણી પોતાની એક આગવી ઓળખ ઊભી કરી. જાતજાતનાં મહોરાં, જાતજાતની પ્રતિભા. જેવો સમય, સ્થળ અને સંજોગ – એમ વર્તવાની કળા આત્મસાત થઈ ગઈ.
    આખી દુનિયા આપણી આગળ પાછળ ઘૂમ છે; એ ભાવ પ્રદિપ્ત થતો ગયો.’વાહ રે! મેં વાહ!’ અહમમાં રચ્યા ને પચ્યા રહેતા થઈ ગયા. પણ સતત કશુંક ખૂટતું હોવાનો ભાવ પણ અનુભવતા રહ્યા. બધું જ હોય ; અથવા આ ન હોય, અને તે ન હોય; બીજા ઘણા આગળ નિકળી ગયાનો તીવ્ર અસંતોષ હોય.
    સતત અભાવ, સતત અસંતોષ. આખી દુનિયા કબજે કરવામાં જાતને જ ખોઈ બેઠા.
    દુઃખના કારણે કે સુખના અતિરેકના કારણે – જાતને ભૂલી ગયાનો અહેસાસ.
    અને નવી શોધ શરૂ. વળી આ માટે એના ગુરુની શોધ. આ અંદરના માર્ગનો ભોમિયો કોણ?
    એની શોધ શરૂ. અને અહીં પણ કેટલા બધા વિકલ્પો? જાતજાતના પંથ અને જાતજાતના ગુરુ.
    સૌ કહે, ‘ અમે કહીએ એમ કરો. જાતને ભૂલી જાઓ, અહમને ઓગાળીને ભજન કરો; કિર્તન કરો; ધ્યાન કરો; સહજ ભાવથી દ્રષ્ટા બનો; કુડલિની જાગ્રત કરો. વિપશ્યના કરો; કેવળ વર્તમાનમાં જીવતા થાઓ. જાતજાતના માર્ગ. અને એના વિવાદ. અહીં પણ ઘોંઘાટ અને નવાં તાણ. નવી છલનાઓ, નવા પ્રપંચ. અને મન મૂંઝાય ,’ આમાં કોને ગુરુ કરવા? કઈ દુકાનમાંથી આ નવી શોધ તરત જડી જાય?’
    ત્યાં પણ નવાં સામ્રાજ્યો, ખેચાખેચી, વાદ વિવાદ, મત મતાતર. એની એજ માયા – નવા સ્વરૂપે.
    પણ બધે પાયાની વાત એક જ. બધું ભૂલી , જાતને ઓગાળી દો. ગુરુને બધું સમર્પણ કરી દો. આખી જિંદગી જે કરતા આવ્યા છો; તે છોડી દો. સાવ અભણ થઈ જાઓ.’
    અને સૌથી મહત્વની આ જ વાત . જાતને ભૂલી જાઓ. બધાં મહોરાં ફગાવી દો.
    ભલા માણસ! આ કેમ બને? કેટલા જતનથી આ મહોરાં સજાવ્યાં હતાં? કેટલી બધી મહેનત અને માવજત? અને એ બધું છોડો દેવાનું? ‘
    અરેરે! આ માટે કયા ગુરુ સાધવા? કોણ બધું છોડતાં શિખવે?
    જાતને જાતે જ છોડવી પડે. અસલી ઓળખ મેળવવી હોય; તો બધી જૂની ઓળખ જાતે જ મિટાવી દેવી પડે. લાખ ગુરુ મળતા ન હોય; જાતે જ ચાલવુ પડે; કે ચાલતાં અટકી જવું પડે.
    અરે! ભાઈ, અહીં પણ આપણે જ આપણા ગુરુ. એક વાર બધાં મહોરાં ફગાવી દીધાં કે તરત આપોઆપ ગુરુ જ તમારી પાસે આવી જશે. એની ખોળ કરવાની ન હોય. બહારના બધા રસ્તા છોડો એટલે અંદરની બારી આપોઆપ ખૂલી જાય.
    પણ એમ શે થાય? અહમ શેં ઓગળે?
    तेन त्यक्तेन भुन्जिथाः । કહેવું તો બહુ સહેલું છે, પણ એમ કાંઈ આખી જિંદગીની મૂડી મૂકી દેવાય?

  3. Pragnaben Vyas says,…..

    સહજ સરળ વાત.
    પણ એક વાત તો નક્કી કે પોતાનું ગુણાત્મક પરિવતન વગર આધ્યાત્મિક પ્રગતિ શક્ય નથી
    આ તો નાસ્તિક અને ગુરુમા ન માનનારા પણ સ્વિકારે છે.
    ગાંધીજી-વિનોબાના સર્વોદય ચિંતનમા પણ ગુણ નીવેદનમ ને મહત્વ આપ્યું છે

  4. Pragnaben views….

    પુરુષાર્થ સાધ્ય યમ નિયમ થી લાયકાત પ્રાપ્ત થાય બાદ ગુરુતત્વ અંગે વધુ સમજાય.
    યસ્ય દેવે પરાભક્તિ યથા દેવે તથા ગુરો |
    તસ્યૈતે કથિતા હ્યર્થા પ્રકાશન્તે મહાત્મન: પ્રકાશન્તે મહાત્મન: || (શ્વેતાશ્વર ઉપનિષદ)

    જે વ્યક્તિ ઈશ્વરને સાચા અંત:કરણથી ભજે છે અને ઈશ્વર પ્રત્યે જે ભકિત રાખે છે, તેવી અને તેવી જ ભક્તિ પોતાના ગુરુ ઉપર રાખવાથી તે ધર્મના ગુઢ તત્વોના રહસ્યને જાણી લે છે અથવા એમ કહી શકાય કે તેના હૃદયમાં શાસ્ત્રોના ગુઢ અર્થો સ્વયં પ્રગટ થઈ જાય છે.

    એકં નિત્યં વિમલમચલં સર્વધીસાક્ષિભૂતં |
    ભાવાતીતં ત્રિગુણરહિતં સદગુરુ તં નમામિ ||

    ગુરુનું સ્વરૂપ, સદગુરુનું તત્વ એક છે. તે સદા સ્થાયી અને નિત્ય છે. સદગુરુ સર્વના અંત:કરણના સાક્ષીરૂપ છે. તે ભાવ-અભાવ થી સર્વદા પર છે તથા સત્વ, રજ અને તમ એમ ત્રણે ગુણોથી બનતી માયાવાળી પ્રકૃતિથી રહિત છે. એવા સદગુરુ ને હું નમન કરું છું.

    દષ્ટાન્તો નૈવ દષ્ટાસ્ત્રિભુવનજઠરે સદગુરોર્જ્ઞાનદાતુ: |
    સ્પર્શશ્ચેતત્ર કલ્પ્ય: સ નયતિ યદહો સ્વર્ણતામશ્મસારમ્ ||
    ન સ્પર્શત્વં તથાપિ શ્રિતચરણયુગે સદગુરુ: સ્વીયશિષ્યે |
    સ્વીયં સામ્યં વિદ્યતે ભવતિ નિરુપમસ્તેન વાલૌકિકોડપિ || (શત શ્લોકી, આદિ શંકરાચાર્ય)

    આ ત્રણેય ભુવનોમાં જ્ઞાનદાતા સદગુરુની સાથે સરખાવી શકાય એવું કોઈ પણ દષ્ટાંત શોધ્યું જડશે નહિ. એની તુલના કરવા માટે આપણે કદાચ પારસમણીની સાથે એને સરખાવીએ તો પણ તે દષ્ટાંત પણ અપૂર્ણ જણાશે. કારણકે પારસમણિ તો લોહલોખંડને સુવર્ણ જરૂર બનાવી દે છે પણ તેને બીજો પારસમણી બનાવી શકતા નથી. જયારે કૃપાળુ સદગુરુના તો ચરણયુગ્મ નો સ્પર્શ કરતા જ ગુરુ પોતાના શિષ્ય ને પોતાની માફક પરબ્રહ્મ સ્વરૂપ બનાવી દે છે. તેથી સદગુરુનો મહિમા નિરુપમ અને અલૌકિક છે.

    મારી દ્રષ્ટિએ જે આપણને નવું શિખવાડે તે ગુરુ-

    ગુરુ શબ્દનો સાવ સીધો સાદો અર્થ. આખી જિંદગી શીખતા જ રહીએ છીએ.

    મારા સ્વિમીંગ કોચ યાદ આવી ગયા….

    સાત ચોપડી પાસ

    ‘ હું તો સાત ચોપડી પાસ છું.’ – મેજર બોલ્યા.

    અમે એમને મેજર તરીકે જ ઓળખતા હતા. એમનું નામ તો ***** પટેલ હતું. પણ એ વખતે પણ અમને એ નામ ખબર ન હતી. ઘણે મોડે એમનું અસલી નામ જાણવા મળ્યું હતું; પણ અત્યારે એ સ્વાભાવિક રીતે યાદ નથી.

    મેજર અને સાત જ ચોપડી પાસ?

    હા! પણ કેવી ચોપડી?

    વાત જાણે એમ છે કે, સાબરમતી ખાતે આવેલા, મ્યુનિ. પૂલના સ્વિમિંગ કોચે મારું વાર્ષિક સભ્યપદ રિન્યુ કરવા, મારી તરણ પરીક્ષા લીધી હતી; અને એમાં હું નાપાસ થયો હતો. દર સાલ તો બધા કોચ મારી ઓછી શક્તિ જાણીને મને પૂલની એક જ લંબાઈ તરાવી પાસ કરી દેતા હતા. પણ નવા આવેલા આ કોચ, મેજરે તો બધાની પરીક્ષા લેતા હતા તેમ, મને પણ પૂલની લંબાઈ પાર કરી, વચ્ચે અટક્યા વિના પાછા આવવા કહ્યું હતું. આ મારી તાકાત બહારની વાત હતી. એટલે પાછા વળતાં પા ભાગની લંબાઈ જ પાર કર્યા બાદ, મેં પૂલની કિનાર પકડી લીધી હતી.

    અને મેજરે મને ત્રણ દિવસ પ્રેક્ટિસ કરી, ચોથા દિવસે ફરીથી પરીક્ષા આપવા કહ્યું હતું.

    મને કાંઈ તરતાં નહોતું આવડતું એમ નહીં. સાત વર્ષથી હું એ પૂલમાં સભ્ય હતો. પણ આ નવી નવાઈના કોચ – મેજર સાહેબને મારી આ નબળાઈ સ્વીકાર્ય ન હતી. મારી ઉમ્મર એ વખતે બાવન વર્ષની હતી; અને આ તાકાત મારામાં હોવી જોઈએ, એવી એમની અપેક્ષા પણ અસ્થાને ન હતી.

    પણ કાંઈ ચાર જ દિવસમાં મારાં પાતળાં સોટી જેવાં બાવડાં અને દમિયલ ફેફસાં ઓલિમ્પિકના ખેલાડી જેવાં થોડાં જ બની જવાનાં હતાં? ચોથે દિવસે પણ મારા હાલ હવાલ તો એવા ને એવા જ રહ્યા. હું ફરી નપાસ થયો. પણ ઓણી મેર એ મને પૂલના છીછરા ભાગમાં લઈ ગયા; અને મારી તરવાની રીતનું બારિકીથી નિરીક્ષણ કર્યું.

    પછી મેજર જિંદગીભર યાદ રહી ગયેલું, એ અમર વાક્ય વદ્યા ,

    ” જુઓ સુરેશ ભાઈ! હું તમારી જેમ બહુ ભણ્યો નથી. માત્ર સાત જ ચોપડી ભણેલો છું. પણ તરવાની બાબત આ ત્રણ વસ્તુ યાદ રાખી લો.

    1. ત્રાજવું – એક પલ્લું નમે એટલે બીજું ઉપર જાય. હાથ અને પગ બન્ને સરખા ચાલે તો શરીર સીધું રહે અને તરવામાં ઝડપ આવે.

    2. લાકડી- શરીરને વચ્ચેથી સીધું, લાકડી જેવું રાખો તો વચ્ચે ઝોળો ન થઈ જાય અને પાણીનો સૌથી ઓછો અવરોધ નડે.

    3. ધમણ – તમારાં ફેફસાંની ધમણ લુહાર ચલાવે છે; એમ ચલાવો – જરૂર હોય તેટલીજ. વધારે ચલાવશો તો આગ ભભૂકશે – બધી શક્તિ એક સાથે ખરચાવા માંડશે.

    સુરેશભાઈ! તમારા તરવામાં આ ત્રણે ચોપડી તમે ભણ્યા જ નથી. પછી મારી પરીક્ષા દસ વખત આપશો તો પણ નાપાસ જ થશો. તમને આત્મવિશ્વાસ આવે; ત્યારે મને કહેજો. પણ પાસ થવા તમારે સામે કાંઠે જઈ, રોકાયા વગર પાછું આવવું તો પડશે જ. ”

    પાણીમાં આજુબાજુ પંદરેક જણ હતા. બધાની વચ્ચે મને આ શિખામણ આપી; તે મને બહુ કડવી તો લાગી; પણ વાત સાવ સાચી હતી. કોઈએ હજુ સુધી મને આ શિખવ્યું જ ન હતું. હું તો બાપુ! એ જ ઘડીથી મચી પડ્યો. આ ત્રણે વાતનું બરાબર ધ્યાન રાખી તરવા મંડ્યો.

    અને આ શું? કદી બન્યું ન હતું એવું , પહેલે જ ધડાકે બન્યું. હું સામે કાંઠે તરીને, અટક્યા વિના પાછો આવી ગયો. અને મારો શ્વાસ પણ ચઢેલો ન હતો અને બાવડાં પણ સાતતાળી રમતા ન હતા.

    મેજર બાજુમાં ઊભા ઊભા મારો ખેલ નિહાળી રહ્યા હતા. હું પાછો આવી ગયો, એટલે એમણે તાળીઓ પાડી અને કહ્યું,” ચાલો! ત્રણ ચોપડી પાસ. બહાર જઈ, નહાઈ, કપડાં પહેરી તમારી અરજી લઈને આવો.“

    મેજરની સહી થઈ ગઈ; અને મારું સભ્યપદ એક વર્ષ માટે રિન્યુ થઈ ગયું.

    પણ ખરી વાત તો હવે આવે છે !

    આ ઘટના બન્યા બાદ, મેજર મારા દોસ્ત બની ગયા. રોજ પાણીમાં અવનવી કળાઓ તેઓ અમને શિખવતા. સંબંધ અંગત વાતો કરવા સુધી વિકસ્યો. આથી મારા મનમાં રહેલી શંકાનું સમાધાન કરવા , મેં પૂછી જ નાંખ્યું,” મેજર! તમે આ બધું અમને શિખવાડો છો; એ માટે તમારો આભાર માનીએ એટલો ઓછો. પણ. તમે સાત ચોપડી ભણ્યા છો, છતાં તમને કોચની આ નોકરી મળી શી રીતે?”

    મેજરે હસીને કહ્યું,” એમ તો હું બી.કોમ. પાસ છું. પણ કારકૂનીની નોકરીઓ મને ના ફાવી એટલે, ગામડાંના તળાવમાં શિખેલા આ તરવાને વરી ગયો.”

    અમારા બીજા સાથીએ મારી વાતમાં હવે ટાપશી પૂરી ,” પણ સાત ચોપડીનો ભેદ?”

    મેજર જાતે પટેલ – એટલે આખાબોલા – પણ સાવ સરળ જીવ. એમણે તરત સમજાવ્યું ,

    ” સાતેય ચોપડીઓ મારી આ નોકરી માટે કામની છે. ત્રણ ચોપડી તો આ સુરેશ ભાઈને શિખવી તે.

    ચોથી – ગમે તેટલો જોરાવર તરવૈયો ન હોય; પાણીમાં એ ત્રણ મિનીટથી વધારે સમય ન રહી શકે. એ પહેલાં શ્વાસ ભરવા સપાટી પર આવી જ જવાનું. આપણી મર્યાદા કદી ન ઓળંગવી. ઓવર કોં ન્ફિડન્સમાં ભલભલા તારા ડૂબી જાય છે.

    પાંચમી – તમે હાથ કે પગ એકલા ચલાવતા રહીને પણ તરી શકો. ( એમણે માત્ર હાથ કે પગ ચલાવીને જ જૂદી જૂદી રીતે તરી બતાવ્યું.) શરત માત્ર એટલી જ કે પાયાની ત્રણ ચોપડી પર માસ્ટરી હોવી જોઈએ ; અને મનને નવી નવી રીતો શિખવા તૈયાર રાખવું જોઈએ.

    છઠ્ઠી – ડૂબતાને બચાવવા જતાં જાતે ડૂબી ન જવાય; એનું ખાસ ધ્યાન રાખવું. બને તો લાકડું કે એવી કોઈ વસ્તુ હાથમાં રાખીને જ પાણીમાં પડવું. ધરમ કરતાં ધાડ પડતી હોય છે.

    સાતમી – સાહેબની સામે કદી તરવાની હોંશિયારી ન બતાવવી. એમના ઈગોને આંચ ન આવવી જોઈએ! “

    અમે બધા આ સાત ચોપડી ભણેલા મેજર પર ઓવારી ગયા. મેજર એટલે મેજર – એમનો કોઈ જવાબ નહીં!

    મારી દ્રષ્ટિએ જે આપણને નવું શિખવાડે તે ગુરુ-
    મને સાયકલ કિશોરે શિખવાડી-
    કાર Perry jones–કલર ટેક્નોલોજી-M.R. Bhatt- Extruder Machine-Jerry Smith–અને માબાપ એ પહેલા ગુરુ-
    મારા જીવનમાં આવા ઘણાં ગુરુઓ છે.કે જેમણે મારું જીવન સરળ બનાવ્યું.
    મારે મોક્ષ નથી જોઇતો-અને કુ્ન્ડલિનીના ચક્કરમાં પડીને કુન્ડલિની નથી જગાવવી-એના કરતાં હોસ્પીટલમાં વોલન્ટીયર વર્ક ચાલું રાખવું સારું-એટલે હવે કોઇ લે ભાગુ બાવાઓ (આ વિડીયોમાં બતાવ્યા છે તેવા) પાછળ દોડવામાં મૂરખમાં નથી ખપવું- બાકી આવા ડાઇમે ડઝન ગુરુઓ ચારે બાજુ પૈસા કમાય છે-અને બેવકુફો તેમની આજુબાજુ દોડે છે.
    હરનિશ જાની.

    ગુરુ માટે યમ નિયમથી લાયકાત પ્રાપ્ત કરવી પડે.ત્યાર બાદ ગુરુ અનાયાસ મળે છે.પછી પ્રપન્ન શરણાગતી ભાવથી સાધના ફળે છે.
    ગુરુ મંત્ર એ આધ્યાત્મિક ગુરુ પોતાના ગુરુ દ્વારા પ્રાપ્ત કરે છે. યોગ્ય સમયે જ્યારે અનેક શિષ્યો, આત્મિક સ્તર પર,પોતાની તેમજ સમાજની આધ્યાત્મિક તેમજ સર્વાંગી ઉન્નતિની ઇચ્છા કરે છે, ત્યારે ગુરુ તેમને માર્ગદર્શિત કરે છે અને ગુરુમંત્ર આપે છે. આમ ગુરુ પોતાના તેજ શિષ્યોને મંત્રદીક્ષા આપે છે જે ગુરુ પર પુર્ણ વિશ્વાસ રાખે છે અને નિયમિત પણે મંત્રનો આદરપૂર્વક ઉચ્ચારણ કરે છે. જેમ જેમ આ મંત્રનો આદરપૂર્વક જાપ કરવા લાગે છે તેમ તેમ તેની શક્તિમાં વધારો થાય છે ત્યારે મંત્ર સિધ્ધ બને છે. જ્યારે આ મંત્રની શક્તિનો અનુભવ શિષ્યોને થાય છે ત્યારે તે સમાજના લોકો ને આ મંત્રના પ્રભાવની જાણકારી આપે છે જેથી અન્ય લોકોને પણ આનો લાભ થાય,અને મંત્ર સશક્ત બને, આમ મંત્ર સ્વયં સિધ્ધ બને છે.
    આ મંત્ર સ્બાહ્ય શરીરને નહીં પરંતુ તેમની શક્તિઓ ને નમન છે. આ મંત્ર દ્વારા આપણે વિશ્વના સંપૂર્ણ ગુરુતત્વને વંદન કરીએ છીએ. ગુરુઓ દેહથી ભલે અલગ હોય પરંતુ ગુરુતત્વ તો એકજ છે. જ્યારે સાધક આ મંત્રનો ઉચ્ચારણ કરી પોતાને ગુરુચરણોમાં સમર્પિત કરે છે, ત્યારે વિશ્વચેતના સાથે તે સહેલાઇથી જોડાઇ શકે છે.
    શરીરનું કોઇ અસ્તિત્વ નથી,તેઓ ફકત તેમની ગુરુઓંની શક્તિનાં માધ્યમ છે.
    કોઇપણ વ્યક્તિ જો, પૂર્ણ ભાવથી, આ મંત્ર નો ઉચ્ચારણ કરે તો તે આ મંત્ર ની શક્તિનો અનુભવ કરી શકે છે..
    પહેલીવાર ૐનો ઉચ્ચારણ લંબાવીએ છીએ ત્યારે ભૂતકાળમાં પૃથ્વીપર જેટલા પણ ગુરુઓ થઇ ગયા છે ,તે ભલે કોઇપણ ધર્મ, જાતિ કે દેશના કેમ ના હોય. તે બધાંને અંતઃપૂર્વક નમન કરીએ છીએ અને તેમના આશિર્વાદ મેળવીએ છીએ.જેના દ્વારા આપણી ચંદ્રનાડીના દોષો દૂર થાય છે.
    બીજીવાર શ્રીનો ઉચ્ચારણ લંબાવીએ છીએ ત્યારે ભવિષ્યમાં ધરતી પર અવતરણ લેવાવાળા તમામ ગુરુઓ ને નમસ્કાર કરીએ છીએ પછી ભલે તે કોઇપણ ધર્મ, જાતિ કે દેશના કેમ ના હોય. જેના દ્વારા આપણી સૂર્યનાડીના દોષો દૂર થાય છે.
    ત્રીજીવાર જ્યારે ૐ અને શ્રી બન્ને નો ઉચ્ચારણ લંબાવીએ છીએ ત્યારે વર્તમાનમાં પૃથ્વી પર જેટલાં પણ ગુરુઓ ઇશ્વરીય શક્તિનાં માધ્યમરુપે ઉપસ્થિત છે. તે ભલે કોઇપણ દેશ, ધર્મ,જાતિના કેમ ના હોય તે બધાં ગુરુઓને નમન કરીએ છીએ. આ રીતે આપણી મધ્યનાડી શુધ્ધ થાય છે.
    ગુરુમંત્ર દ્વારા ચક્રોની શુધ્ધિ : આ મંત્રમાં રહેલા સાત શબ્દો સાત ચક્રોને પણ શુધ્ધ કરે છે. ૐ – મૂળાધાર ચક્ર, શ્રી – સ્વાધિષ્ઠાન ચક્ર, શિવ – નાભિ ચક્ર, કૃપાનંદ – હ્રુદય ચક્ર, સ્વામી – વિશુધ્ધિ ચક્ર, નમો – આજ્ઞા ચક્ર, નમઃ – સહસ્ત્રાર ચક્ર.
    આ રીતે આ મંત્ર સાત ચક્રો તેમજ ત્રણ નાડીઓ ને શુધ્ધ અને પવિત્ર બનાવી આપણી કુંડલીની શક્તિને જાગૃત કરે છે.

    પહેલા સ્વને સરળતાથી સોપી,

    પહેલા પગથીયાની જ ખોટ છે ને?!!

    એને માટે જ તો ગુરુ કરવાના છે !!

    પહેલા સ્વને સરળતાથી સોપી,

    અભીમાન છોડી,

    નતમસ્તકે નમ્રતાથી શોધ કરતા,

    ગુરુ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.

    જ્યા ગુરુ પ્રાપ્ત થતા અન્ધકાર દુર થાય છે.

    પછી ગુરુ ની પાસે માગવાનુ રહેતુ નથી.

    સર્વ મળી જ જતુ હોય છે.

    રાજેન્દ્ર ત્રિવેદી

    સાવ સાદી સમજ એ પડી કે, જે કશું ન માંગે – માત્ર આપે જ – તે સાચા ગુરુ

    સંપાદકીય

    – ડૉ. નીરુબહેન અમીન

    લૌકિક જગતમાં બાપ-બેટો, મા-દીકરો કે દીકરી, પતિ-પત્ની વિ. સંબંધો હોય છે. તેમાં ગુરુ-શિષ્ય પણ એક નાજુક સંબંધ છે. જે ગુરુને સમર્પણ થયા બાદ આખી જિંદગી તેને જ વફાદાર રહી, પરમ વિનય સુધી પહોંચી, ગુરુ આજ્ઞા પ્રમાણે સાધના કરી સિધ્ધિ પ્રાપ્ત કરવાની રહે છે. ત્યાં સાચા ગુરુના લક્ષણો તેમજ સાચા શિષ્યના લક્ષણો કેવા હોય તેની સુંદર છણાવટ અત્રે રજૂ થાય છે.

    જગતમાં વિવિધ વિવિધ માન્યતાઓ ગુરુ માટે પ્રવર્તે છે અને ત્યારે આવા કાળમાં યથાર્થ ગુરુ કરવા માટે લોક મુંઝાઈ જાય છે. અત્રે એવી મુંઝવણોની પ્રશ્નકર્તા દ્વારા ‘જ્ઞાની પુરુષ’ને પૃચ્છા થઈ છે અને સમાધાની ફોડ રૂપી ઉત્તરોની પ્રાપ્તિ થઈ છે.

    ‘જ્ઞાની પુરુષ’ એટલે જગતના વ્યવહાર સ્વરુપની તેમજ વાસ્તવિક વિજ્ઞાન સ્વરૂપની ઓબ્ઝર્વેટરી ! એવા ‘જ્ઞાની પુરુષ’ના શ્રીમુખે – ગુરુ પદ એટલે શું ? ગુરુની અધ્યાત્મમાં જરૂર ખરી ? જરૂર હોય તો કેટલી ? ગુરુનાં લક્ષણો શાં શાં હોવાં જોઈએ ? ગુરુતમ કે લઘુતમ ? ગુરુકિલ્લી સાથે છે ? લોભ લાલચમાં કે મોહમાં ગુરુ ફસાયેલા છે ? લક્ષ્મી વિષય કે શિષ્યોની ભીખ હજી છે એમનામાં ? ગુરુની પસંદગી કઈ રીતે થાય ? ગુરુ કોને કરવા ? કેટલા કરવા ? એક કર્યા પછી બીજા કરાય ? ગુરુ નાલાયક નીકળ્યા તો શું કરવું ? આમ ગુરુપદના જોખમોથી માંડીને, શિષ્યપદ એટલે શું ? શિષ્ય કેવા હોવા જોઈએ ? અને શિષ્યપદની સુક્ષ્મ જાગૃતિ સુધીની તમામ સમજણ તથા ગુરુના કેવા વ્યવહારથી પોતાનું અને શિષ્યનું હિત થાય અને શિષ્યે પોતાના હિત માટે કઈ દ્રષ્ટિપૂર્વક ગુરુ પાસે રહેવું જોઈએ, તેમ જ શિષ્યે ગુરુપદ કયાં સ્થાપન કરવું જોઈએ કે જેથી એને જ્ઞાન પ્રાપ્તિ થઈ પરિણમે અને ગુરુમાં કયા કયા રોગ ન હોવા જોઈએ, જેથી એવા ગુરુ એના શિષ્યનું હિત કરવાને સમર્થ થાય, એકલવ્ય જેવી ગુરુ ભક્તિ કળિકાળમાં ક્યાંથી જડે ? તેમ જ ‘જ્ઞાની પુરુષે’ ગુરુ કર્યા છે કે નહીં, એમણે શિષ્યો બનાવ્યા છે કે નહીં, પોતે કયા પદમાં વર્તે છે, વિ. વિ. તમામ પ્રશ્નોના સંપૂર્ણ સમાધાન વર્તાવનારા પ્રત્યુત્તરો સંપૂજ્ય દાદાશ્રીના શ્રીમુખેથી વહેલી વાણી દ્વારા મળે છે !

    સામાન્ય સમજમાં ગુરુ, સદ્ગુરુ અને જ્ઞાની પુરુષ ત્રણેવને એકમેકમાં ભેળવી દેવામાં આવે છે. જ્યારે અત્રે આ ત્રણે વચ્ચેનો એક્ઝેક્ટ ફોડ પડે છે.અધ્યાત્મની વાટ ભોમિયા વિણ શીદને કપાય ? એ ભોમિયા એટલે કે ગાઈડ એટલે જ

    મોક્ષ માર્ગસ્ય નેત્તારં ભેત્તારં સર્વ કર્માણામ્
    જ્ઞાતારમ્ સર્વ તત્વાનામ્ તસ્મૈ શ્રી સદ્ગુરુ નમઃ

    આટલામાં મોક્ષ માર્ગના નેતા, ગુરુ કેવા હોવા જોઈએ ? તે સમજાય.

    ગુરુ અને શિષ્ય બન્ને કલ્યાણના માર્ગે પ્રયાણ કરી શકે તે અર્થે તમામ દ્રષ્ટિકોણોથી ગુરુ-શિષ્યના અન્યોન્ય સંબંધની સમજણ, લઘુતમ છતાં અભેદ એવા ગજબના પદમાં વર્તતા ‘જ્ઞાની પુરુષ’ની વાણી દ્વારા પ્રકાશમાન થઈ, તે અત્રે સંકલિત થઈ છે, જે મોક્ષમાર્ગે ચાલતા પથિકને માર્ગ-દર્શક (ગુરુ) થઈ પડશે.

    – જય સચ્ચિદાનંદ

    ભાગ
    1 23 4 5 6 7 – 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

    માન ઉપજે તેવા ગુરુનાં લક્ષણો કયાં?

    આ ગુરુ કોણ છે?

    આ જોઇને એક વાત સમજાઇ ગઇ કે સારા સારા વિચાર મગજમાં લાવવા હોય તો ગાદીવાળા સોફાંમાં ,હાથમાં રિમોટ કંટ્રોલ રાખીને -બે ભક્તોના હાથમાં વિંઝણા આપી-મસ્ત પીણું પી અનેનોકરી બોકરીની ચિંતા વિના સમય પસાર કરવો જોઇએ.
    સહજ રીતે સમજાવ્યું છે -“જેવું તુજમાં એવું દીસે જગમાં

    દોષ જોનારો વગર પૈસાનો ધોબી બની

  5. દતાત્રેયના ચોવીસ ગુરુ
    ૫રમ તેજસ્વી અવધૂત દત્તાત્રેયનાં દર્શન કરીને રાજા યદુએ પોતાને ધન્ય માન્યો અને વિનયપૂર્વક પૂછયું, “જો આ૫ મારી ધૃષ્ટતાને માફ કરો તો એક જિજ્ઞાસા પ્રગટ કરું,” અવધૂતે કહ્યું, “રાજન ! જે કાંઈ પૂછવું હોય તે નિઃસંકોચ થઈને પૂછો.”

    યદુએ પૂછ્યું, “આ૫ના શરીર, વાણી અને ભાવનાઓમાંથી પ્રચંડ તેજ ટ૫કી રહ્યું છે. આ સિદ્ધાવસ્થા સુધી ૫હોંચાડનારું જ્ઞાન જે સદ્દગુરુ દ્વારા આ૫ને પ્રાપ્ત થયું છે તેમનો ૫રિચય આ૫વાની કૃપા કરો.

    અવધૂતે કહ્યું, “રાજન! કોઈ વ્યક્તિ વિશેષને ગુરુ કહેવામાં આવતા નથી, ૫રંતુ મનુષ્યના ગુણગ્રાહી દૃષ્ટિકોણને ગુરુ કહે છે. વિચારલોકો સામાન્ય વસ્તુઓ અને ઘટનાઓમાંથી ૫ણ બોધ ગ્રહણ કરે છે અને તેને પોતાના જીવનમાં ઉતારે છે. તેથી તેમના વિવેકમાં વધારો થતો જાય છે. આ વિવેક જ સિદ્ધિઓનું મૂળ કારણ છે. અવિવેકી લોકો તો બ્રહ્માજી જેવા ગુરુને પ્રાપ્ત કરીને ૫ણ કોઈ લાભ મેળવી શક્તા નથી. બીજું કોઈ આ૫ણું કલ્યાણ કરી શક્તું નથી. આ૫ણો ઉદ્ધાર તો આ૫ણા પોતાના પ્રયત્નોથી જ થઈ શકે છે.

    “હે નરેશ ! મારા અનેક ગુરુ છે. જેમની પાસેથી મેં જ્ઞાન અને વિવેક ગ્રહણ કર્યા છે તે બધાને હું મારા ગુરુ માનું છું, ૫રંતુ એમાં ચોવીસ ગુરુઓ મુખ્ય છે.”

    રાજા યદુએ જિજ્ઞાસાપૂર્વક કહ્યું, “જો આ૫ એ ચોવીસ ગુરુઓનું વર્ણન કરો તો હું મારી જાતને ખૂબ ભાગ્યાશાળી માનીશ”

    અવધૂત દત્તાત્રેય બોલ્યા, “હે રાજન ! પૃથ્વી, વાયુ, આકાશ, જળ, યમ, અગ્નિ ચંદ્ર, સૂર્ય, કબૂતર, અજગર, સમુદ્ર, ૫તંગિયું, મધમાખી, ભમરો, હાથી, હરણ, પિંગલા નામની વેશ્યા, કાગડો, બાળક, સ્ત્રી, લુહાર, સા૫, કરોળિયો અને ભમરી – આ જ મારા ચોવીસ ગુરુ છે.”

    વધારે જાણવાની ઈચ્છાવાળા રાજા યદુના મનનું સમાધાન કરવાની દૃષ્ટિએ અવધૂતે કહ્યું કે હે પૃથ્વી૫તિ, હવે હું આ બધાં ગુરુઓ પાસેથી મેળવેલા શિક્ષણનું વર્ણન કરું છું.

    ૧: પૃથ્વી :- તાપ, ઠંડી અને વરસાદને ધીરજપૂર્વક સહન કરનારી,. લોકો દ્વારા મળમૂત્ર ત્યાગવા તથા તેની ૫ર ચાલવા જેવી અભદ્રતા કરવા છતાં ૫ણ ક્રોધ ન કરનારી, પોતાની કક્ષામાં નિરંતર એક ચોક્કસ ગતિથી ફરનારી પૃથ્વીને મેં મારો ગુરુ માની છે અને એના તે સદ્દગુણોને ગ્રહણ કર્યા છે.

    રઃ ૫વન – એક જગ્યાએ બેસી ન રહેવું, સતત ગતિશીલ રહેવું, તા૫થી વ્યાકુળ લોકોને સાંત્વન આ૫વું, ગંધનું વહન કરવું ૫ણ પોતે તેનાથી નિર્લિપ્ત રહેવું – આ બધી વિશેષતાઓ હું ૫વન પાસેથી શીખ્યો છું. તેથી તેને મેં મારો ગુરુ માન્યો.

    ૩: આકાશ – અનંત અને વિશાળ હોવા છતાં ૫ણ અને બ્રહ્માંડોને પોતાના ખોળામાં સમાવનાર, ઐશ્વર્યવાન હોવા છતાં ૫ણ લેશમાત્ર અભિમાન ન કરનાર આકાશનો આ ગુણ મને બહુ પ્રિય લાગ્યો. આ ગુણને મારા આચરણમાં ઉતારવાનો પ્રયત્ન કરીને મેં તેને પોતાનો ગુરુ બનાવી દીધું.

    ૪: પાણી – બધાને શુદ્ધ કરવા, હંમેશાં સરળ અને પ્રવાહી રહેવું, તા૫ને શીતળતામાં બદલી નાખવો, વૃક્ષ-વનસ્પતિઓને ૫ણ જીવનદાન આ૫વું, સમુદ્રનો પુત્ર હોવા છતાં ૫ણ બધાંની તરસ છિપાવવા માટે ઘેરેઘેર જવું – આ બધી અનુકરણીય મહાનતાઓ જળમાં જોઈને તેને મારા ગુરુ માનવો તે યોગ્ય લાગ્યું.

    ૫: યમ – વૃદ્ધિ ૫ર નિયંત્રણ રાખીને સમતોલન જાળવવું, બિનઉ૫યોગી હોય તેનો નાશ કરવો, મોહનાં, બંધનોમાંથી લોકોને છોડાવવા અને થાકેલાઓને પોતાના ખોળામાં વિશ્રામ આ૫વાના કાર્યમાં સંલગ્ન યમને જોયા તો તેમને ૫ણ ગુરુ બનાવી લીધા.

    ૬: અગ્નિ – સતત પ્રકાશવાન રહેનાર, ઉષ્માને હંમેશા ટકાવી રાખનાર, દબાવવા છતાં ૫ણ પોતાની જવાળાઓને ઉ૫રની તરફ જ રાખનાર, ખૂબ મેળવવા છતાં સંગ્રહથી દૂર રહેનાર, પોતાના સં૫ર્કમાં આવનારને પોતાના જેવો જ બનાવી દેનાર, પાસે રહેનારાઓને ૫ણ પ્રભાવિત કરનાર અગ્નિ મને આદર્શ લાગ્યો. તેથી તેનું ગુરુના રૂ૫માં વરણ કર્યું.

    ૭: ચંદ્રમાં – પોતાની પાસે પ્રકાશ ન હોવા છતાં ૫ણ સૂર્ય પાસેથી પ્રકાશ માગીને પૃથ્વીને ચાંદનીનું દાન આ૫નાર ૫રમાર્થી ચંદૃમા મને પ્રશંસનીય લોકસેવક લાગ્યો. બધી કળાઓ ક્ષીણ થઈ જવા છતાં ૫ણ નિરાશ ન થવું, ૫રંતુ ફરીથી આગળ વધવાનું સાહસ કરતા રહેનાર ધૈર્યવાન ચંદ્રમાનો ગુણ કેટલો બધો ઉ૫યોગી છે તે જોઈને મેં તેને ગુરુ બનાવ્યા.

    ૮: સૂર્ય – અવિચલભાવથી નિયત સમયે પોતાનું કાર્ય નિરંતર કરતા રહેવું, પોતાના પ્રકાશથી બીજાઓને ૫ણ પ્રકાશિત કરવા – સૂર્યનો આ સદ્દગુણ મને ઉત્તમ લાગ્યો તેથી તેને ગુરુ માન્યો.

    ૯: કબૂતર – વૃક્ષ નીચે પાથરેલી જાળ નીચે ૫ડેલા દાણા જોઈને લાલચુ કબૂતર આળસના કારણે બીજે ના ગયું અને કંઈ ૫ણ વિચાર્યા કે સમજ્યા વગર લલચાઈ ગયું અને જાળમાં ફસાઈને પોતાનો પ્રાણ ગુમાવી બેઠું. આ જોઈને મને જ્ઞાન મળ્યું કે લોભ અને અવિવેકના કારણે મનુષ્યનું ૫તન થાય છે. કબૂતર પાસેથી મને આ મૂલ્યવાન શિક્ષણ પ્રાપ્ત થયું, તેથી તે ૫ણ મારો ગુરુ છે.

    ૧૦: અજગર – શિયાળામાં શરીર જકડાઈ જવાના કારણે તથા વરસાદમાં માર્ગ રોકાઈ જવાના કારણે ભૂખ્યો અજગર માટી ખાઈને કામ ચલાવતો હતો અને ધીરજપૂર્વક એ ખરાબ દિવસોને સહન કરતો હતો. તેથી આ સહનશીલતાએ મને તેની શિષ્ય બનાવી દીધો.

    ૧૧: સમુદ્ર – નદીઓ પાસેથી નિરંતર અપાર જળ મળતું રહેવા છતાં ૫ણ પોતાની મર્યાદાથી આગળ ન જનાર, રત્નભંડારનો અધિ૫તિ હોવા છતાં ૫ણ અભિમાન ન કરનાર, પોતે ખારો હોવા છતાં ૫ણ વાદળોને મીઠા જળનું દાન કરતો રહેનાર સમુદ્ર મને આટલું બધું શિક્ષણ આપી રહ્યો હતો, તેથી હું તેને ગુરુ માન્યા વગર રહી ન શક્યો.

    ૧ર: ૫તંગિયું – લક્ષ્યની પ્રાપ્તિ માટે પોતાના પ્રાણની ૫રવા કર્યા વગર આગળ વધતું ૫તંગિયું જ્યારે દીવાની જ્યોતમાં બળવા લાગ્યું ત્યારે તો આદર્શ પ્રત્યે તેની અવિચળ નિષ્ઠા જોઈને હું ખૂબ પ્રભાવિત થયો. એ બળતા ૫તંગિયાને જ્યારે મેં ગુરુ માન્યું ત્યારે તેના આત્માએ કહ્યું, “નશ્વર જીવનને મહત્વ આપ્યા વગર સાચા આસ્થાવાન મનુષ્યે આદર્શો માટે ત્યાગ કરવા તૈયાર રહેવું જોઈએ.”

    ૧૩. મધમાખી – ફૂલોનો મધુર રસ ભેગો કરીને બીજાઓને આપી દેવાની જીવનસાધના કરતી મધમાખી સંસારને શિખવાડી રહી હતી કે માણસે સ્વાર્થી નહિ, ૫ણ ૫રમાર્થી બનવું જોઈએ. મેં તેનો સંદેશ સાંભળ્યો અને શિષ્યભાવથી ગ્રહણ કર્યો. આવો ઉ૫દેશ આ૫નારી દેવીઓને તો ગુરુ માનવી જ જોઈએ.

    ૧૪. ભમરો – રાગમાં આસક્ત ભમરો પોતાના જીવનમરણ વિશે વિચારવાના બદલે કમળના ફૂલ ૫ર જ બેસી રહ્યો. કમળ બિડાઈ ગયુ. રાત્રે હાથી તે ફૂલ ખાઈ ગયો, તો ભમરો ૫ણ મૃત્યુ પામ્યો. રાગમાં આસક્ત પ્રાણી કઈ રીતે પોતાનો પ્રાણ ગુમાવે છે તે શિક્ષણ હું ભમરા પાસેથી શીખ્યો અને તેને મનમાં ઉતારી લીધું.

    ૧૫: હાથી – કામાતુર હાથીને માયાવી હાથણીઓએ પ્રપંચમાં ફસાવીને બંધનમાં બાંધી દીધો. ૫છી તે આજીવન ત્રાસ ભોગવતો રહ્યો. આ જોઈને હું વાસનાનાં ખરાબ ૫રિણામોને સમજ્યો અને તે અવિવેકી પ્રાણીને ૫ણ મારો ગુરુ બનાવી લીધો.

    ૧૬: હરણ – કાનના વિષયમાં આસક્ત હરણને શિકારીઓએ ૫કડી લીધું અને જીભની લોલુ૫ માછલી માછીમારની જાળમાં ફસાઈને તરફડવા લાગી. આ જોઈને મેં વિચાર્યુ કે ઈન્દિ્રયલિપ્સાના ક્ષણિક આકર્ષણમાં જીવનું કેટલું બધું અહિત થાય છે ! આનાથી દૂર રહેવામાં જ બુદ્ધિ મત્તા છે. આ રીતે હરણ અને માછલી ૫ણ મારા ગુરુ જ કહેવાય.

    ૧૭: પિંગલા વેશ્યા – તે જ્યાં સુધી યુવાન રહી ત્યાં સુધી તેના અનેક ગ્રાહક હતા. વૃદ્ધ થતાં તે બધા તેનો સાથ છોડીને જતા રહ્યા. રોગ અને ગરીબાઈને તેને ઘેરી લીધી. આ લોકમાં તેની નિંદા અને ૫રલોકમાં તેની દુર્ગતિ જોઈને મેં વિચાર્યુ કે સમય વીતી જતાં ફક્ત ૫સ્તાવાનું જ બાકી રહે છે, તેથી સવેળા ચેતીને સત્કર્મ કરવાં જોઈએ કે જેથી પાછળથી ૫સ્તાવું ન ૫ડે. આ દુખિયારી પિંગળાએ પોતાનું અને બીજાઓનું ૫તન કર્યુ. સદ્દગૃહસ્થનો આનંદ અને ૫તિવ્રત ધર્મ દ્વારા ૫રલોક સુધારી ન શકી, તેથી તે ખૂબ ૫સ્તાઈ રહી હતી. આ ૫શ્ચાત્તા૫થી બીજાઓને સાવધાન કરવારી પિંગળા ૫ણ મારો ગુરુ છે.

    ૧૮: કાગડો – બીજા કોઈ ૫ર વિશ્વાસ ન કરવો અને ધૂર્તતા અ૫નાવી આ બંને નીતિઓના કારણે તે ખોટમાં જ રહ્યો. તેને બધાં તરફથી તિરસ્કાર જ મળ્યો અને અભક્ષ્ય ખાઈને સંતોષ માનવો ૫ડયો. આ જોઈને હું સમજયો કે ધૂર્તતા અને સ્વાર્થ૫રાયણતા છેવટે હાનિકારક જ હોય છે. આવું શિખવાડનાર કાગડો ૫ણ મારો ગુરુ જ છે.

    ૧૯: બાળક – રાગ, દ્રેષ, ચિંતા, કામ, ક્રોધ, લોભ વગેરે દુર્ગુણોથી રહિત જીવ કેટલો કોમળ, સૌમ્ય અને સુંદર લાગે છે, તે કેટલો સુખી અને શાંત રહે છે એનું પ્રત્યક્ષ દર્શન મને અબોધ બાળકમાં થયું અને એવા જ બનવા માટે એ બાળકને મેં મારો આદર્શ તથા ગુરુ માની લીધો.

    ર૦: સ્ત્રી – એક સ્ત્રી બંગડીઓ ૫હેરીને ડાંગર ખાંડી રહી હતી. બંગડીઓ એકબીજા સાથે અથડાઈને અવાજ કરતી હતી. સ્ત્રી ઈચ્છતી હતી કે મહેમાનને આની ખબર ના ૫ડે. આથી તેણે માત્ર એક એક બંગડી રહેવા દઈને બાકીની બધી બંગડીઓ ઉતારી નાખી. આ દૃશ્ય જોઈને મેં વિચાર્યુ કે જો મનમાં અનેક કામનાઓ હોય તો સંઘર્ષ થતો રહે છે, ૫ણ જો એક જ લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવે તો બધા ઉદ્વેગ શાંત થઈ જાય છે. જે સ્ત્રી પાસેથી આ પ્રેરણા મને મળી તેને ૫ણ હું મારા ગુરુ જ માનું છું.

    ર૧: લુહાર – પોતાની ભઠ્ઠીમાં લોખંડના ટુકડા ગરમ કરીને હથોડાથી ટીપીને તે અનેક ઓજારો બનાવી રહ્યો હતો. એ જોઈને મને સમજાયું કે બિનઉ૫યોગી અને કઠોર લાગતા માણસો ૫ણ જો પોતાને તપાવવાની અને હથોડાનો માર ખાવાની તૈયારી કરી લે તો ઉ૫યોગી ઓજાર જેવા બની શકે છે. લુહારની આ ક્રિયાએ મને ગુરુ દીક્ષા જેવી પ્રેરણા આપી.

    રરઃ સા૫ – બીજાઓને તે ત્રાસ આપે છે. અને બદલામાં બધેથી ત્રાસ પ્રાપ્ત કરે છે. આ દુર્બુદ્ધિવાળું પ્રાણી આ૫ણને બતાવે છે કે ઉદૃંડ, ક્રોધી, આક્રમક અને જુલ્મી બનવું કોઈના માટે શ્રેયસ્કર નથી. આ બોધ માથે ચડાવીને સા૫ને મેં મારો માર્ગદર્શક માની લીધો.

    ર૩: કરોળિયો – પોતાના પેટમાંથી રસ કાઢીને તેનાથી જાળું બનાવી રહ્યો હતો અને જ્યારે ઈચ્છે ત્યારે તેને ગળી જતો હતો. એમાંથી મને સમજાયું કે માણસ પોતાની ભાવનાને અનુરૂ૫ જ પોતાની દુનિયા બનાવે છે અને જૂનાને સમેટી લઈને નવું વાતાવરણ બનાવવું એના માટે શક્ય હોય છે. કરોળિયો લોકોને મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શન આપે છે. આ જોઈને મેં ગુરુભાવે તેને પ્રણામ કર્યા.

    ર૪: ભૃંગ – તે એક તમરાને ૫કડીને લઈ આવી અને પોતાના ગણગણાટથી તેને પોતાનું જેવું બનાવી દીધું. આ દૃશ્ય જોઈને મેં વિચાર્યુ કે એકાગ્રતા અને તન્મયતા દ્વારા મનુષ્ય પોતાનો શારીરિક અને માનસિક કાયાકલ્પ કરવામાં સફળ થાય છે. આ રીતે ભમરી ૫ણ મારો ગુરુ જ કહેવાય.

    ચોવીસ ગુરુઓનું વૃત્તાંત સંભળાવીને દત્તાત્રેયે યદુ રાજાને કહ્યું, -ગુરુ બનાવવાનો ઉદ્વેશ જીવનને પ્રગતિના માર્ગે આગળ વધારનારો પ્રકાશ મેળવવાનો છે. આ કાર્ય આ૫ણી ગુણગ્રાહક વિવેકબુદ્ધિ વગર થઈ શક્તું નથી, તેથી આ૫ણો સર્વપ્રથમ ગુરુ તો વિવેક જ છે. તેના દ્વારા જ બીજું બધું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.

    ચોવીસ ગુરુઓનું વર્ણન મહાતેજસ્વી અવધૂતના મુખેથી સાંભળીને રાજાને ખૂબ સંતોષ થયો અને તેણે પોતાને કૃતકૃત્ય થયેલો માન્યો.

  6. પહેલા સ્વ ને સરળતાથી સોપી,
    અભીમાન છોડી,
    નતમસ્તકે નમ્રતાથી શોધકરતા,
    ગુરુપ્રાપ્તકરીશકાયછે.
    ગુરુપ્રાપ્ત થતા અન્ધકારદુર થાય છે.
    પછી ગુરુ ની પાસે માગવાનુ રહેતુ નથી.
    સર્વ મળી જતુ હોયછે.

    રાજેન્દ્રત્રિવેદી

    સાવ સાદી સમજ એ પડી કે, જે કશું ન માંગે- માત્રઆપેજ- તેસાચાગુરુ

  7. એક જગ્યાએ બધા ચિંતનનો સરસ સંગ્રહ કર્યો છે. આભાર.
    પણ અમલીકરણ કરતા થઈએ તો કામનું.
    નહીં તો વ્યર્થ વાણી વિલાસ – ટાઈમ પાસ !!

  8. Absolutely logical.

    अन्यः पन्थाः न विद्यते – का सही माने यह है।

    बाकीका कौनसा भी रास्ता ले लो – आगे ही बढोगे – शंकराचार्यका हो या जिससका या महमुदका या महावीरका या बुद्धका ।

    2010/9/19 pragna vyas

    અઘ્યાત્મની પાત્રતાનો વિકાસ કરે તે ગુરુ…(બાકીના માટે શિક્ષક શબ્દ વધુ ઠીક રહેશે)
    જેઓ અઘ્યાત્મનો પ્રયોગ કરે છે તેઓ પોતાના વ્યક્તિગત જીવનમાં પોતાની પાત્રતાનો વિકાસ કરી રહ્યા છે કે નહીં, એ બાબત ખૂબ જ જરૂરી છે. માણસનું વ્યક્તિત્વ જો સાચું અને પ્રખર ન હોય તો ૫છી આ બધી બાબતો વ્યર્થ છે. ક૫ડાંને રંગતા ૫હેલાં તેને સ્વચ્છ બનાવવાં ૫ડશે. જો તેની ઘુલાઈ કરવામાં ન આવે અને મેલાં ક૫ડાં ૫ર જ જો રંગ કરવાની કોશિશ કરવામાં આવે તો રંગ કેવી રીતે ચઢશે ? રંગ આવશે જ નહીં, ૫રંતુ ક૫ડું જ વ્યર્થ બની જશે. ઠીક એજ પ્રકારે જો આ૫ ધાતુઓને ગરમ નહીં કરો તો તેનું ઝવેરાત નહીં બનાવી શકો. કેમ? એટલા માટે કે આપે સોનાને ગરમ કર્યુ નથી. તેમ કરવાનો આ૫ ઈન્કાર કરો છો. તો ૫છી વિચારો કે ઝવેરાત કેવી રીતે બની શકશે ? એટલા માટે તેને ગરમ કરવાની જરૂરીયાત છે. જે વ્યક્તિઓ સાધનાના વિષયમાં રસ ધરાવે છે અથવા સાધના દ્વારા જ લાભ ઉઠાવવા ઈચ્છે છે તેમણે સૌથી ૫હેલું કદમ ભરવાનું છે તે છે પોતાના વ્યક્તિત્વનું શુદ્ધિકરણ. સાધના ભગવાનની કરવામાં આવે છે. કર્મકાંડ કોઈ ભેટ નથી, ખુશામત નથી અને કોઈ જાદુગરી નથી. કર્મકાંડનો સાર, ઉદે્‍શ્ય અને મતલબ એ છે કે માનવી પોતાની જાતને સુધારીને એવી યોગ્ય કે લાયક બનાવે કે જેના માઘ્યમ દ્વારા કર્મકાંડના મંત્રોનું જે વિધિ વિધાન છે, દેવપૂજન છે તેનો સંપૂર્ણ લાભ ઉઠાવવા ઈચ્છે તેમણે સૌથી ૫હેલું કદમ ભરવાનું છે, તે છે પોતાના વ્યક્તિત્વનું શુદ્ધિકરણ. સાધના ભગવાનની કરવામાં આવે છે. કર્મકાંડ કોઈ ભેટ નથી, ખુશામત નથી. કોઈ જાદુગરી નથી. કર્મકાંડનો સાર, ઉદે્‍શ્ય અને મતલબ એ છે કે માનવી પોતાની જાતને સુધારીને એવી યોગ્ય કે લાયક બનાવે કે જેના માઘ્યમ દ્વારા કર્મકાંડના મંત્રોનું જે વિધિ વિધાન છે, દેવપૂજન છે તેનો સંપૂર્ણ લાભ મેળવી શકવા સમર્થ બની શકે.

    ________________________________
    From: Chirag
    To: Suresh Jani ; Rajendra Trivedi
    ; Valibhai Musa ; pragna vyas

    Sent: Sun, September 19, 2010 10:16:03 AM
    Subject: Re: Fwd: ગુરુ

    જે કોઈ આપણા દૈહિક/માનસિક/આત્મિક સ્તરને વિકસાવવામાં મદદરૂપ થાય એ ગુરૂ. એ કોઈ
    વ્યક્તિ/પ્રાણી/વનસ્પતિ કે જડ પદાર્થ પણ હોઈ શકે. એ જ બતાવે છે કે ચૈતન્ય વગરનો એક
    પણ બ્રહ્માંડિય કણ નથી.

    પ્રણામ,
    ચિરાગ

  9. ગુરુઓ દેહથી ભલે અલગ હોય પરંતુ ગુરુતત્વ તો એકજ છે.
    જ્યારે સાધક આ મંત્રનો ઉચ્ચારણ કરી પોતાને ગુરુચરણોમાં સમર્પિત કરે છે, ત્યારે વિશ્વચેતના સાથે તે સહેલાઇથી જોડાઇ શકે છે.

    બંદઉં ગુરુ પદ કંજ કૃપા સિંધુ નરરૂપ હરિ |
    મહામોહ તમ પુંજ જાસુ બચન રબિ કર નિકર ||
    બંદઉં ગુરુ પદ પદુમ પરાગા | સુરુચિ સુબાસ સરસ અનુરાગા |
    અમિઅ મૂરિમય ચૂરન ચારૂ | સમન સકલ ભવ રુજ પરિવારૂ ||
    સુકૃતિ સંભુ તન બિમલ બિભૂતી | મંજુલ મંગલ મોદ પ્રસૂતી |
    જન મન મંજુ મુકુર મલ હરની | કિઍં તિલક ગુન ગન બસ કરની ||
    શ્રી ગુર પદ નખ મનિ ગન જોતી | સુમિરત દિબ્ય દષ્ટિ હિયૅં હોતી |
    દલન મોહ તમ સો સપ્રકાસૂ | બડે ભાગ ઉર આવઈ જાસૂ ||
    ઉધરહિં બિમલ બિલોચન હી કે | મિટહિં દોષ દુ:ખ ભવ રજની કે ||
    સૂઝહિં રામ ચરિત મનિ માનિક | ગુપુત પ્રગટ જહૅં જો જેહિ ખાનિક ||
    જથા સુઅંજન અંજિ દગ સાધક સિદ્ધ સુજાન |
    કૌતુક દેખત સૈલ બન ભૂતલ ભૂરિ નિધાન ||
    ગુરુ પદ રજ મૃદુ મંજુલ અંજન | નયન અમિઅ દગ દોષ બિભંજન ||
    તેહિં કરિ બિમલ બિબેક બિલોચન | બરનઉં રામ ચરિત ભવ મોચન ||

  10. श्रीगुरुपद नख मनिगन जोती | सुमिरत दिब्य दृष्टि हिय होती || (मानस,१, ५वी चौपाई)

    “I reminisce the radiance of gem-like-nails of Guruji’s feet, the memory of which produces divine vision inside heart”

    बंदउं गुरुपद कंज, कृपासिन्धु नररूपहरि |
    महामोह तम पुंज, जासु बचन रबिकर निकर || (मानस,१, ५वां सोरठा)

    “I worship the lotus-feet of that Gurudev, who is the ocean of grace and is actually Lord Ram and Sun God himself taking human form, and whose words act as sun-rays to remove the colossal darkness of ignorance”

    वन्दे बोधमयं नित्यं गुरुं शंकररूपिणम् |
    यमाश्रितो हि वक्रोऽपि चन्द्रः सर्वत्र वन्द्यते || (मानस,१, ३रा श्लोक)

    “I perpetually worship Gurudev, the abode of wisdom, the form of eternal Lord Shiva, in whose refuge even the curvy moon is revered everywhere. [Just as the moon of Shukla Dwitiya (शुक्ल द्वितीया), due to its refuge in Lord Shiva, fetches reverence despite being curvy in shape, similarly a pupil devoid of any virtues gets respect due to his Guruji’s grace)”

  11. बंदऊँ गुरु पद पदुम परागा। सुरुचि सुबास सरस अनुरागा॥

    अमिअ मूरिमय चूरन चारू। समन सकल भव रुज परिवारू॥

    भावार्थ:-मैं गुरु महाराज के चरण कमलों की रज की वन्दना करता हूँ, जो सुरुचि (सुंदर स्वाद), सुगंध तथा अनुराग

    रूपी रस से पूर्ण है। वह अमर मूल (संजीवनी जड़ी) का सुंदर चूर्ण है, जो सम्पूर्ण भव रोगों के परिवार को नाश करने

    वाला है॥1॥

  12. अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् ।
    तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥

    akhaNDamaNDalaakaara.n vyaapta.n yena charaacharam
    tatpada.n darshita.n yena tasmai shriigurave namaH

    Salutation to the noble Guru,, who has made it possible to realize the state which pervades the entire cosmos, everything animate and inanimate.

    — ॐ —
    अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया ।
    चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥

    adnyaanatimiraandhasya dnyaanaaJNjanashalaakayaa
    chakshurunmiilita.n yena tasmai shriigurave namaH

    Salutation to the noble Guru, who has opened the eyes blinded by darkness of ignorance with the collyrium-stick of knowledge.

    — ॐ —
    गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः ।
    गुरुरेव परंब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥

    gururbrahmaa gururviShNuH gururdevo maheshvaraH
    gurureva para.nbrahma tasmai shriigurave namaH

    Salutation to the noble Guru, who is Brahma, Vishnu and Maheswara, the direct Parabrahma, the Supreme Reality.

    — ॐ —
    स्थावरं जंगमं व्याप्तं यत्किंचित्सचराचरम् ।
    तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥

    sthaavara.n ja.ngama.n vyaapta.n yatki.nchitsacharaacharam
    tatpada.n darshita.n yena tasmai shriigurave namaH

    Salutation to the noble Guru, who has made it possible to realise Him, by whom all that is – sentient and insentient, movable and immovable is pervaded.

    .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s